iSLAMDA AiLENiN ÖNEMi

Kari-koca, ana-baba ve çocuklardan meydana gelen en küçük insan topluluguna aile denir. Ailelerin birlesmesinden Millet meydana gelir. Bir Millet için ailenin önemi çok büyüktür. Çünkü milletin temeli ailedir. Aileler mutlu ve huzurlu olursa millet de güçlü ve kuvvetli olur. Aile, bir milleti millet yapan milli ve manevi degerlerin, gelenek ve göreneklerin ögrenildigi bir okuldur. Allah'a, vatan ve millete karsi borçlu oldugumuz vazifeler önce burada ögrenilir. Küçükler ailede büyüklerin davranislarini görerek taklid eder , devamli olarak gördügü hareketler ruhunda iyice yerlesir ve aliskanlik haline gelir. Böylece çocugun ahlaki yapisi ve kisiligi olusur.

Insanlarin davranislarini bir fotograf makinesi gibi alan çocugun temiz ruhunda iyi görüntülerin yer almasi için, aile fertlerinin her zaman iyi hareketlerde bulunmasi gerekmektedir. Bu sebeple, aile fertlerinin birbirlerine karsi ahlaki vazifelerini ve sorumluluklarini yerine getirmesi büyük önem tasimaktadir. Ailenin mutlulugu ve milletin gelecegi buna baglidir.



AiLE FERTLERiNiN BiRBiRLERiNE KARSI GÖREVLERi

Ailenin temeli kari-kocadir. Aile önce bunlarla kurulur. Peygamberimiz (s.a.s.) Efendimiz söyle buyurmustur:

''Dikkat ediniz, sizin kadinlariniz üzerinde, kadinlarinizin da sizin üzerinizde haklari vardir...'' (1)

A- Kari-Kocanin Birbirine Karsi Görevleri:

1) Her seyden önce kari ile koca arasinda karsilikli sevgi olmali,

2) Koca, ailesinin yiyecek, giyecek ve diger ihtiyaçlarini karsilamak

için çalismali, kazanci helal olmali,

3) Koca, ailesinin dini ve ahlaki vazifelerini yapmasinda yardimci

olmali, eksiklerini ögretmeye çalismali,

4) Erkek, hanimina karsi nazik ve yumusak davranmali, kaba ve kirici olmamali,

Bu konuda Sevgili Peygamberimiz söyle buyuruyor:

''Mü'minlerin iman yönünden en mükemmeli ahlakça en güzel olanlaridir. Sizin en hayirliniz kadinlara karsi en iyi davrananizdir.'' (2)

5) Kadin, kocasina sevgi ve saygi ile baglanmali, ev idaresinde ve çocuklarin terbiyesinde kocasina yardimci olmali,

6) Kadin, tutumlu olmali, kocasinin kazandiklarini israf etmemeli ve evine sahip çikmali,

7) Kadin, evine, yuvasina bagli olmali, namusunu titizlikle korumalidir,



(1) Riyazü's-Salihin, C. 1, s. 318

(2) Riyazü's-Salihin, C. 1, s. 320



Peygamber Efendimiz buyuruyorki:

"Kadin, bes vakit namazini kilar, Ramazan orucunu tutar; namusunu korur ve kocasina itaat ederse, kendisine: 'Hangi kapisindan istersen cennete gir denir.'' (3)

''Herhangi bir kadin, kocasi kendisinden razi oldugu halde ölürse cennete girer.''



B- Anne ve Babanin Çocuklarina Karsi Görevleri:

Aile yuvasinin süsü ve mutluluk kaynagi olan çocuk, anne ve babaya Allah'in bir emanetidir. Anne ve baba Çocuklarinin terbiyesinden hem Allah'a, hem de topluma karsi sorumludur. Anne ve babanin çocuklarina karsi baslica vazifeleri sunlardir:

1) Çocuklarini saglikli olarak besleyip büyütmek, çocuklarin beden ve ruh sagligini korumak,

2) Çocuklarina haram lokma yedirmemek, Peygamber Efendimiz: '' Allah yolunda harcanan paralarin sevabi en çok olani, aile fertlerine harcanan paradir.'' (4) buyurmus.

''Bir insanin bakmakla yükümlü oldugu aile fertlerini ihmal etmesi günah olarak kendisine yeter.'' (5)

uyarisinda bulunmustur.

3) Çocuguna güzel bir ad koymak,

4) Çocugu iyi terbiye etmek, ona ahlak yönünden güzel örnek olmak,Peygamberimiz: ''Hiç bir baba çocuguna güzel terbiyeden daha üstün bir bagista bulunmamistir.'' (6) buyurarak çocuk terbiyesinin önemini belirtmistir.

5) Çocuguna namaz kilmayi, diger dini ve ahlaki görevleri ögretmek,

6) Çocugu okutmak, geçimini saglayici bir meslek sahibi yapmak,

Hz. Ali söyle demistir: ''Çocuklarinizi bulundugunuz zamandan baska bir zaman için yetistiriniz. Çünkü onlar, sizin zamaninizdan baska bir zaman için yaratilmislardir. ,,

7) Çocuklari sevmek, onlarla ilgilenmek. Çünkü çocuklarin yemek, içmek kadar sevgiye de ihtiyaçlari vardir,

Peygamber Efendimiz çocuklari çok sever ve onlarla ilgilenirdi.

8) Çocuklara sevgi gösterirken, hediye verirken ayirim yapmamak, esit ve adaletli davranmak,

9) Evlenme çagina geldikleri zaman çocuklari evlendirmek,

(3) 250 Hadis, s. 186

(4) Riyazü's-Salihin, C. 1, s. 329

(5) Riyazü's-Salihin, C. 1, s. 331

(6) Camiu 's-Sagir







Aile, anne baba ve çocuklardan oluşan en küçük toplum birimidir Bu bakımdan aile toplumun temel taşı sayılmıştır İlk toplumlardan günümüze kadar, bütün toplumlarda aile vardır İnsanları diğer canlılardan ayıran önemli özelliklerden biri, insanların aile düzeni içinde yaşamalarıdır Anne baba ve çocukların yanında nine, dede, amca, hala, dayı ve teyzeler de aileden sayılır
Dinimize göre aile; anne, baba ve varsa çocuklardan oluşan kutsal bir yuvadır Birbirlerine sevgi ve saygı bağlarıyla bağlı olan; aynı inanç, aynı düşünce ve aynı duyguları paylaşan; kendilerine düşen görevleri yerine getiren bireylerden oluşan aileler, huzurlu olurlar Kur'an-ı Kerim'de "Allah sizlere kendinizden eşler, eşlerinizden de oğullar ve torunlar var eder"1 buyurulur
İslâm dini aileye büyük önem vermiştir Çünkü aile hem kişinin huzur bulduğu bir ortam, hem neslin devamı için bir vesile, hem de kişiyi dince günah sayılan çeşitli kötülüklerden koruyan bir kurumdur Kur'an-ı Kerim'de "İçinizden kendileriyle huzura kavuşacağınız eşler yaratıp aranızda sevgi ve rahmet var etmesi Allah'ın varlığının belgelerindendir Bunda düşünen insanlar için dersler vardır"2 buyurulur
Toplumun özü ve temeli ailedir Uygarlıkta ileri gitmiş ne kadar millet varsa, aile ocağında iyi eğitim görmüş bireylerden meydana gelmiştir Çünkü milletler birçok ailenin birleşmesinden meydana gelmektedir Dinimiz, ailelere, aile kurumuna ve aile bireyleri arasındaki ilişki ve bağlara büyük önem vermektedir Aile, evlilik ve nikah bağıyla kurulur Peygamberimiz bir hadisinde "Nikah benim sünnetimdir Evleniniz, ben diğer ümmetlere karşı sizin çokluğunuzla öğünürüm"3 buyurmuştur
Ailenin düzenli, huzurlu ve mutlu olması, aile bireylerinin birbirlerine karşı sevgi, saygı, yardımlaşma ve dayanışma bilinci içinde olmalarına bağlanmıştır Aslında milletin bütün bireyleri, birbirleriyle sevgi, saygı ve yardımlaşma ihtiyacındadırlar İnsan, yaradılışı gereği bir başkasına muhtaçtır Üzüldüğümüz veya sevindiğimiz zaman, bu duygularımızı paylaşacak dostlar ararız Bunların başında da aile üyeleri gelir
Anne ve babalar, kendileri ve çocukları için çalışırlar Aile üyelerinin ihtiyaçlarını helâl yoldan çalışarak temin ederler; çocuklarının geleceği için çok büyük maddî ve manevî fedakârlıklar gösterirler Çocuklarına millî ve manevî değerleri tanıtırlar Onların güzel ahlâklı olmaları için çaba harcarlar
Anne ve babasını seven çocuklar, içten gelen bir sevgi ve saygı duygusuyla onlara bağlanırlar Aile içinde düzen ve huzurun sağlanmasına yardımcı olurlar Kendilerinden yaş ve tecrübede daha büyük olan aile bireylerine saygıda, küçük olanlara ise sevgide kusur etmemeye çalışırlar
Aile bireyleri kendi aralarında, yardımlaşma ve dayanışma içinde olurlar Herkes, ailenin sevinci ile sevinir, üzüntüsüyle üzülür Aile bireyleri kendilerine düşen görevleri aksatmadan yerine getirirler Anne ve babasına eziyet etmezler Akrabalarını, dostlarını ve komşularını sever, sayar ve yardımlarına koşarlar
Aile, her insanın doğup büyüdüğü kutsal bir ortamdır Hepimizin kaldığı bir yer vardır İnsanların kaldıkları yerlere ev deriz Ancak aile bireylerinin yaşadıkları yerlere yuva denir Aile yuvalarına, aile ocağı da denilmektedir Aile yuvası ve aile ocağı gibi deyimler, içinde rahatlık ve güven duygusu veren, içinde sıcaklığını hissettiğimiz yerler anlamında kullanılmaktadır O hâlde, içinde yaşadığımız binaların maddî yapısına ev derken, içinde yaşadığımız manevî ortama da aile yuvası veya aile ocağı diyoruz
Hepimiz aile yuvamızın şeref ve haysiyetini zedeleyecek söz ve davranışlardan kaçınmalıyız Büyüklerimize saygı göstermeli, küçüklerimize her konuda yardımcı olurken, şefkat ve merhametimizi onlardan esirgememeliyiz Elimizden geldiğince aile bütçesine katkıda bulunmalıyız Ev işlerinde ve dışarı işlerinde birbirimize yardımcı olmalıyız Bunların karşılığında hiçbir ücret beklememeliyiz Çünkü aile işlerinin ücreti sevgi ve ilgidir
Aile bireyleri, ara sıra, birbirlerine hediye alarak sürpriz yapmalıdırlar Bu olay hepimizi çok heyecanlandırır Aile içindeki neşemiz bir kat daha artar Bu mutluluğu hep birlikte paylaşırız Bayram, kandil ve önemli günler hediye almak için en uygun zamanlardır Çünkü hediye sevgi sembolüdür Sevgili Peygamberimiz de bazen, aile bireylerine hediye vererek onları sevindirirdi Hediyeleşme konusunda da ümmetini teşvik ederdi O, aile içerisinde en büyük hediyenin sevgi olduğunu belirtmiştir



1 Nahl suresi, ayet 72
2 Rum suresi, ayet 21
3 İbn Mâce, Nikah, 1


İslamda Ailenin Önemi
Prof Dr Mehmet Zeki AYDIN