DERSLER:4Konu:
AMELİ MEZHEPLER
a. HANEFİ MEZHEBİ
Mezhebin kurucusu İmam-ı Azam Ebu Hanife'dir. Hicri
(80-150) de Kufe'de doğdu. Varlıklı bir aileden gelmiştir. Kendisi ilim
tahsili yanında ticaretle de meşgul olmuştur. Ticari hayatı, günlük
meseleleri iyi bilmesie, problemleri ve ihtiyaçları yakından tanımasına
yardımcı olmuştur.
Ebu Hanife insanların ihtiyaçlarını ve dinin genel ilke
ve amaçlarını dikkate alarak ayet ve hadisleri yeniden değerlendirmeye tabi
tutulmuştur. Mezhebin en önemli özelliği, ayet ve hadislerin hükmü ile aklın
yorumu arasında makul bir denge kurmaya çalışmıştır. Kur'anın genel ilkeleri
yanında örf ve adeti, kamu yararını daima göz önünde bulundurmuş, kişi hak ve
hürriyetlerinin korunmasını ilke edinmiştir.
Dört bine yakın talebesi vardır. Bunlardan kırk tanesi
ictihad yapabilecek seviyeye gelmiştir. İmam-ı Muhammed ve İmam-ı Yusuf en
meşhur 2 talebesidir. Mezhep genellikle, Türkiye, Balkanlar, Türkistan,
Hindistan, Pakistan'da yaygındır. Ebu Hanife, ehl-i rey veya ehl-i ırak
fıkhının temsilcisidir.
b.MALİKİ MEZHEBİ
Mezhebin kurucusu İmam-ı Malik'tir. Hicri (93-179) da
Medine'de doğdu. Mezhebin en önemli özelliği Peygamber terbiyesinde yetişmiş
ve ilim merkezi durumunda olan Medine halkının uygulamasına çok önem
vermesidir. Ona göre Medine'lilerin ameli mütevatir sünnet (en güçlü amel)
hükmündedir. Mezheb genellikle Mısır ve Kuzey Afrika'da yaygındır. İmam-ı
Malik, ehl-i hadis veya Ehl-i Hicaz fıkhının temsilcisidir.
c.ŞAFİİ MEZHEBİ
Mezhebin kurucusu İmam-ı Şafii'dir. Hicri (150-204) de
Filistin Gazze şehrinde doğdu. İmam-ı Malik'den Hicaz fıkhını, Ebu Hanife'nin
talebesi olan İmam-ı Muhammed'den Irak fıkhını öğrendi. Mezhebinin en önemli
özelliği, Hanefi ile Maliki fıkhının birleşiminde yeni bir anlayış
getirmektir. Şafii mezhebi genellikle Mısır, Suriye, Irak, Horasan'da
yaygındır. Ayrıca Türkiye'nin Doğu ve Güney Doğu bölgelerinde de yaygındır.
d.HANBELİ MEZHEBİ
Mezhebin kurucusu İmam-ı Hanbel'dir. Hicri (164)'de
Bağdat'da doğdu. İmam-ı Hanbel ibadet ve muamelat konularında iki ayrı usül
benimsedi. İbadet konularında ayet ve hadislere çok sıkı sarılmakla birlikte
muamelatta (günlük yaşantı) bir şeyin haram olduğuna dair ayet ve hadislerde
delil yoksa o mubahtır prensibine sarılarak daha serbest bir anlayış
geliştirdi. Mezheb genellikle Hicaz, Filistin, Mısır gibi ülkelerde
yaygındır.
aBaşka Ameli Hak Mezhepler Var mıdır?
Dört hak mezhepten başka otuza yakın ameli hak mezhebin
olduğu bilinmektedir. Yalnız bunların bağlıları kalmadığı için kitaplarda
sadece isimleri kalmıştır.
aTek Mezhebe Bağlanmak Şart mıdır?
·
Mezheplerin genel prensiblerini bilmeyen kimse (avam) için herhangi
bir mezhebe bağlı kalmak onun için daha güvenli bir yoldur.
·
Bir kimse zamanın şartlarına daha uygun olduğunu ortaya koyan
ehliyetli bir alimin tavsiyesini tercih edebilir.
·
Keyfilik ve dini hafife alma düşüncesi taşımadan, bir kimsenin daha
kolay ve rahat uygulama düşüncesiyle değişik mezheplerin hükümleriyle de amel
edebilir.
·
Bir amele hangi mezhebin görüşü ile başlamış ise, o ameli sonuna
kadar aynı mezhebe göre tamamlaması şarttır.
·
Bir kimse birbirleriyle bağlantısı olmayan farklı amelleri farklı
mezheplere göre uygulayabilir.